Samenwerken aan een verantwoorde zandsteenketen in Rajasthan
Samenwerken aan een verantwoorde zandsteenketen in Rajasthan
Rajasthan, India, is een van de belangrijkste mondiale leveranciers van natuursteen, met name zandsteen uit het district Bundi. De regio staat wereldwijd bekend om haar hoogwaardige kasseien, maar achter dit succes gaat een complexe realiteit schuil. De zandsteenketen wordt gekenmerkt door ernstige mensenrechtenuitdagingen, zoals kinderarbeid in thuiswerksituaties en grote gezondheids- en veiligheidsrisico’s voor werknemers. Denk hierbij aan arbeidsongevallen en aandoeningen als silicose, veroorzaakt door langdurige blootstelling aan steenstof.
Al meer dan tien jaar werken Arisa en haar maatschappelijke partners samen met lokale gemeenschappen en internationale bedrijven om deze problemen structureel aan te pakken. Door een combinatie van een gebiedsgerichte aanpak en een ketengerichte aanpak wordt gewerkt aan duurzame verbetering van arbeidsomstandigheden in de volledige zandsteenketen, van fabriek en steengroeve tot kasseienplaatsen en thuiswerk.
Twee aanpakken, één doel: duurzame verandering
Gebiedsgerichte aanpak
De gebiedsgerichte aanpak richt zich op het aanpakken van de grondoorzaken van kinderarbeid. Dit gebeurt door kinderbeschermingssystemen te versterken en het maatschappelijke uitgangspunt te bevorderen dat ieder kind op school hoort en niet aan het werk. Deze aanpak vraagt om nauwe samenwerking tussen leerkrachten, lokale overheden, werkgevers, ouders en kinderen.
Ketengerichte aanpak
Aanvullend hierop focust de ketengerichte aanpak zich op human rights due diligence en de actieve betrokkenheid van internationale bedrijven en hun leveranciers. Door risico’s in kaart te brengen en gezamenlijk verbetermaatregelen te implementeren, worden systematische verbeteringen in de arbeidsomstandigheden van volwassenen in de hele keten gerealiseerd.
Samenwerking met Stone NV en Brachot
De Belgische bedrijven Stone NV en Brachot werken samen met Arisa en Indiase partners aan het verbeteren van arbeids- en werkvoorwaarden in hun toeleveringsketens. Dit gezamenlijke traject startte met een uitgebreide risicoanalyse, uitgevoerd bij directe leveranciers én verderop in de keten, tot aan steengroeven en kasseienplaatsen.
Op basis van deze analyse werd een op maat gemaakt verbeterplan ontwikkeld. Dit plan is inmiddels succesvol geïmplementeerd bij de gezamenlijke leverancierfabriek Bundi Silica en wordt nu verder uitgerold op de bijbehorende steengroeve.
Zoals Kristof T’Sjoen van Stone NV het verwoordt:
“Echte impact bereik je niet door één-op-één te werken met één leverancier. Het vraagt om samenwerking in de hele keten: importeurs, exporteurs, producenten, kasseienplaatsen, thuiswerkers, en zelfs concurrenten.”
Concrete verbeteringen bij Bundi Silica
De verbeteringen in de fabriek van Bundi Silica zijn tastbaar en breed gedragen:
- Regelmatige trainingen op het gebied van arbeidsveiligheid en eerste hulp, gecombineerd met veiligere werkprocessen.
- Formele registratie van alle werknemers, inclusief volledige documentatie zoals identiteitsbewijzen (Aadhaar), contracten, loonregistraties en loonstroken.
- Inschrijving in sociale zekerheidsregelingen, met trainingen voor werknemers en hun families over hoe zij deze voorzieningen kunnen benutten.
- Bewustwordingssessies over arbeidsrechten, veilig werken en het juiste gebruik van persoonlijke beschermingsmiddelen (PBM), wat heeft geleid tot betere veiligheidsprocedures en meer gebruik van PBM.
Kristof Callebaut van Brachot benadrukt het belang hiervan:
“Ongevallen kunnen in een fractie van een seconde gebeuren. Met de juiste beschermingsmiddelen zijn werknemers veel beter beschermd.”
Daarnaast is een klachtencommissie opgezet met gelijke vertegenwoordiging van werknemers en management. Deze commissie functioneert actief en effectief: problemen worden geïdentificeerd, vastgelegd en opgelost. Voorbeelden zijn verbeteringen in sanitaire voorzieningen, afwatering, sociale zekerheidsbijdragen en omgangsvormen op de werkvloer.
Volgens Navneet Bansal van Bundi Silica zorgt dit voor meer zeggenschap:
“Werknemers worden zelfverzekerder, assertiever en onafhankelijker.”
Vooruitgang op steengroevenniveau
Sinds juni 2025 loopt er ook een gestructureerd verbeterprogramma op de steengroeve, waar ongeveer 600 mensen werken. Managementteams hebben training gekregen op het gebied van bedrijfsvoering, mensenrechten en arbeidswetgeving. Werknemers volgden een eerste training over arbeidsveiligheid.
Momenteel wordt gewerkt aan de oprichting van een klachtencommissie, veiligheidscommissie en huisvestingscommissie. Daarnaast heeft de steengroeve zelf al belangrijke stappen gezet, zoals:
- De installatie van een waterzuiveringsinstallatie.
- De bouw van een overdekte werkplek voor kasseienwerkers met toegang tot schoon drinkwater en toiletten.
- De oprichting van een crèche voor de kinderen van werknemers.
De volgende stap: kasseienplaatsen en thuiswerk
Hoewel er al veel vooruitgang is geboekt, is het werk nog niet klaar. De volgende fase richt zich op het verbeteren van de arbeidsomstandigheden in kasseienplaatsen en thuiswerksituaties, waar veel vrouwen werkzaam zijn. Het doel is om ook hier eerlijke lonen en fatsoenlijke arbeidsomstandigheden te waarborgen.
Tijdens een gezamenlijk bezoek van Arisa, Stone NV en Brachot aan Rajasthan vond op 9 september een bijeenkomst plaats met belangrijke stakeholders, waaronder eigenaren van kasseienplaatsen, importeurs, exporteurs en maatschappelijke organisaties. Deze bijeenkomst markeerde de start van gezamenlijke verbetertrajecten in de kasseienketens.
Bemoedigend is dat tien kasseienplaatsen zich inmiddels hebben gecommitteerd aan deelname aan dit initiatief, een belangrijke stap vooruit in het aanpakken van de meest uitdagende schakels in de zandsteenketen.
Samen bouwen aan eerlijke ketens
Deze samenwerking laat zien dat structurele verbetering mogelijk is wanneer bedrijven, maatschappelijke organisaties en lokale partners hun krachten bundelen. Door gezamenlijk verantwoordelijkheid te nemen voor de hele keten, wordt gewerkt aan veilige werkplekken, waardig werk en betere toekomstkansen voor werknemers en hun gezinnen in Rajasthan.